CÁCH KHỬ TRÙNG NGUỒN NƯỚC CÓ MÙI HÔI, NHIỀU VI KHUẨN HIỆU QUẢ

Nước có mùi hôi, tanh hoặc mùi trứng thối không chỉ gây khó chịu khi sử dụng mà còn có thể là dấu hiệu cho thấy nguồn nước đang gặp vấn đề về chất lượng. Đặc biệt, tình trạng nước giếng khoan có mùi hôi khá phổ biến ở một số khu vực, có thể liên quan đến sắt, mangan, hydrogen sulfide, chất hữu cơ hoặc hệ thống đường ống, bồn chứa. 

Vậy cách khử trùng nước sinh hoạt như thế nào để vừa kiểm soát vi sinh, vừa cải thiện chất lượng nước? Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, quy trình xử lý và cách lựa chọn chất khử trùng nước sinh hoạt phù hợp trong bài viết dưới đây. 

Vì sao nước sinh hoạt có mùi hôi?

Nước có mùi hôi bất thường không nhất thiết đồng nghĩa với việc nước chứa nhiều vi khuẩn. Mùi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó cần xác định đúng nguồn gây ra mùi trước khi lựa chọn phương pháp xử lý. 

1. Nước giếng khoan có mùi hôi do hydrogen sulfide

Một trong những nguyên nhân thường gặp là sự hiện diện của hydrogen sulfide (H2S). Hợp chất này có thể tạo ra mùi đặc trưng giống mùi trứng thối. H2S có thể xuất hiện trong một số nguồn nước ngầm, đặc biệt trong điều kiện thiếu oxy hoặc liên quan đến quá trình phân hủy chất hữu cơ. Nếu không xử lý, mùi có thể gây khó chịu trong quá trình sử dụng nước. 

2. Hàm lượng sắt cao

Nước chứa nhiều sắt thường có mùi tanh hoặc vị kim loại. Khi tiếp xúc với không khí, sắt có thể bị oxy hóa và tạo thành các dạng cặn màu vàng, nâu và đỏ. 

Ngoài ra ảnh hưởng đến cảm quan, sắt cao còn có thể làm bám cặn trong bồn chứa, đường ống và thiết bị sử dụng nước. 

3. Mangan trong nước

Mangan cũng là một trong những thành phần cần lưu ý khi xử lý nước giếng. Hàm lượng mangan cao có thể liên quan đến hiện tượng nước đổi màu, xuất hiện cặn và ảnh hưởng đến chất lượng nước.

4. Chất hữu cơ và hoạt động của vi sinh vật

Nguồn nước chứa nhiều chất hữu cơ có thể tạo điều kiện cho quá trình phân hủy diễn ra mạnh. Một số sản phẩm của quá trình phân hủy có thể tạo ra mùi khó chịu.

Bên cạnh đó, hoạt động của vi sinh vật trong nguồn nước hoặc trong hệ thống đường ống cũng có thể góp phần làm thay đổi mùi và chất lượng nước.

5. Bồn chứa và đường ống không được vệ sinh

Không phải lúc nào nguyên nhân cũng nằm ở nguồn nước ban đầu. Bồn chứa lâu ngày không vệ sinh, đường ống tích tụ cặn hoặc hình thành lớp màng sinh học cũng có thể khiến nước sau xử lý xuất hiện mùi hôi.

Nước có mùi hôi có phải là nước chứa nhiều vi khuẩn?

Đây là vấn đề cần được phân biệt rõ.

Không thể chỉ dựa vào mùi để kết luận nguồn nước có nhiều vi khuẩn hoặc chứa vi khuẩn gây bệnh.

Mùi hôi có thể liên quan đến:

• Hydrogen sulfide.
• Sắt.
• Mangan.
• Chất hữu cơ.
• Cặn bẩn.
• Quá trình phân hủy.
• Hoạt động của vi sinh vật.

Nếu nguồn nước được sử dụng cho sinh hoạt, đặc biệt là ăn uống, cần đánh giá bằng các chỉ tiêu phù hợp thay vì chỉ quan sát bằng mắt hoặc ngửi mùi.

Một số chỉ tiêu có thể được kiểm tra gồm:

• Coliform và E. coli.
• pH.
• Độ đục.
• Sắt.
• Mangan.
• Một số chỉ tiêu hóa lý khác tùy mục đích sử dụng.

Do đó, khử trùng nước sinh hoạt nên được xem là một phần trong quy trình xử lý tổng thể, chứ không phải giải pháp duy nhất cho mọi trường hợp nước có mùi hôi.

Dấu hiệu cho thấy nguồn nước cần được kiểm tra và xử lý

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Nước có mùi tanh.
• Nước có mùi trứng thối.
• Nước có mùi hôi khó chịu.
• Nước bị đục.
• Xuất hiện cặn hoặc váng.
• Nước đổi màu sau khi để ngoài không khí.
• Nước sau khi lọc vẫn có mùi.
• Mùi xuất hiện trở lại sau một thời gian sử dụng.
• Bồn chứa hoặc đường ống lâu ngày chưa được vệ sinh.

Nếu những dấu hiệu này xuất hiện thường xuyên, không nên chỉ tìm cách che mùi mà cần xác định nguyên nhân và đánh giá chất lượng nguồn nước.

Cách khử trùng nước sinh hoạt có mùi hôi

Để xử lý hiệu quả, không nên đưa ngay hóa chất vào nguồn nước mà chưa xác định nguyên nhân. Một quy trình cơ bản có thể thực hiện theo các bước sau.

Bước 1: Kiểm tra và xác định nguyên nhân

Trước tiên cần đánh giá:

• Nguồn nước đến từ đâu?
• Mùi xuất hiện ngay tại nguồn hay sau khi qua bồn chứa?
• Nước có màu bất thường không?
• Có cặn không?
• Nước có dấu hiệu nhiễm sắt, mangan hoặc H₂S không?
• Nước có nguy cơ nhiễm vi sinh không?

Với nguồn nước quan trọng, nên thực hiện xét nghiệm các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh phù hợp.

Bước 2: Xử lý các chất gây mùi

Một nguyên tắc quan trọng là:

Khử trùng không đồng nghĩa với khử mùi.

Nếu nước có mùi do sắt, mangan, H₂S hoặc chất hữu cơ thì chỉ sử dụng chất khử trùng có thể không giải quyết triệt để vấn đề.

Tùy nguyên nhân, có thể kết hợp:

• Sục khí.
• Lắng.
• Lọc.
• Vật liệu lọc phù hợp.
• Oxy hóa.
• Xử lý sắt và mangan.
• Kiểm soát chất hữu cơ.

Sau khi giảm các chất gây ảnh hưởng đến chất lượng nước, bước khử trùng sẽ được thực hiện phù hợp với mục đích sử dụng.

Chất khử trùng nước sinh hoạt nào thường được sử dụng?

Trên thực tế có nhiều nhóm chất diệt trùng nước sinh hoạt và chất khử khuẩn khác nhau. Việc lựa chọn cần dựa trên nguồn nước, mục đích sử dụng và hướng dẫn kỹ thuật của sản phẩm.

1. Chlorine

Chlorine là một trong những nhóm chất được sử dụng phổ biến trong khử trùng nước.

Chlorine có khả năng oxy hóa và kiểm soát nhiều loại vi sinh vật. Tuy nhiên, hiệu quả xử lý phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• pH.
• Hàm lượng chất hữu cơ.
• Nhu cầu chlorine của nước.
• Nhiệt độ.
• Thời gian tiếp xúc.
• Nồng độ chất khử trùng.

Vì vậy, không nên hiểu đơn giản rằng sử dụng càng nhiều chlorine thì nước càng sạch.

2. Calcium Hypochlorite

Calcium Hypochlorite là một hợp chất cung cấp chlorine hoạt tính và có thể được ứng dụng trong một số quy trình xử lý, khử trùng nước phù hợp.

Sản phẩm thường được quan tâm trong:

• Xử lý nước.
• Khử trùng nguồn nước.
• Một số quy trình vệ sinh, xử lý liên quan đến nước.

Khi sử dụng Calcium Hypochlorite, cần đặc biệt chú ý đến chất lượng nguồn nước, mục đích xử lý, nồng độ sử dụng và thời gian tiếp xúc.

3. Chloramine B

Chloramine B cũng có ứng dụng trong khử trùng ở những trường hợp phù hợp.

Tương tự các hóa chất khác, cần sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và không nên tự ý phối trộn với các hóa chất khác khi chưa xác định tính tương thích.

Cách khử mùi hôi nước giếng hiệu quả

Để tìm cách khử mùi hôi nước giếng phù hợp, trước tiên cần xác định mùi xuất phát từ đâu.

Trường hợp 1: Nước giếng có mùi tanh

Nếu nước có mùi tanh, kèm hiện tượng cặn vàng hoặc nâu, có thể cần kiểm tra hàm lượng sắt.

Quy trình xử lý thường có thể bao gồm:

Sục khí → oxy hóa → lắng → lọc → khử trùng

Tùy chất lượng nước thực tế mà phương pháp và vật liệu lọc cần được lựa chọn phù hợp.

Trường hợp 2: Nước giếng có mùi trứng thối

Nếu nước giếng khoan có mùi hôi giống trứng thối, cần xem xét khả năng có hydrogen sulfide.

Một số phương pháp có thể được sử dụng tùy tình trạng nguồn nước:

• Sục khí.
• Thông thoáng.
• Oxy hóa.
• Lọc.
• Khử trùng sau các bước xử lý cần thiết.

Trường hợp 3: Mùi xuất phát từ bồn chứa hoặc đường ống

Nếu nước tại nguồn bình thường nhưng sau khi chứa lại xuất hiện mùi, cần kiểm tra:

• Bồn chứa.
• Đường ống.
• Máy bơm.
• Thiết bị lọc.
• Các điểm tiếp xúc với nước.

Trong trường hợp này, vệ sinh và khử trùng hệ thống có thể quan trọng không kém việc xử lý nguồn nước ban đầu.

Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả khử trùng nước

1. pH của nước

pH có ảnh hưởng đến hiệu quả của một số chất khử trùng, đặc biệt là chlorine. Do đó, cần kiểm tra pH khi thiết kế hoặc vận hành quy trình xử lý.

2. Hàm lượng chất hữu cơ

Chất hữu cơ có thể tiêu hao một phần chất khử trùng, khiến lượng chất còn hoạt tính giảm.

Đây là lý do nên xử lý cặn và chất hữu cơ trước khi tiến hành khử trùng.

3. Độ đục

Nước có nhiều cặn có thể làm giảm hiệu quả của quá trình khử trùng, tùy phương pháp và chất khử trùng được sử dụng.

4. Thời gian tiếp xúc

Hóa chất cần có đủ thời gian tiếp xúc với nước để đạt hiệu quả xử lý mong muốn.

Không nên hiểu rằng chỉ cần cho hóa chất vào nước rồi sử dụng ngay là đã hoàn thành quá trình khử trùng.

5. Nồng độ chất khử trùng

Nồng độ cần được xác định dựa trên chất lượng nước và mục đích sử dụng. Việc sử dụng quá liều không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn và có thể gây ra các vấn đề không mong muốn.

Những sai lầm thường gặp khi xử lý nước có mùi hôi

Sai lầm 1: Chỉ dùng hóa chất để khử mùi

Nếu nguyên nhân là sắt, mangan, H₂S hoặc chất hữu cơ, việc chỉ sử dụng hóa chất khử trùng có thể không giải quyết được tận gốc.

Sai lầm 2: Sử dụng quá nhiều chlorine

Nồng độ cao không đồng nghĩa với xử lý hiệu quả hơn. Cần xác định nhu cầu xử lý và kiểm soát phù hợp.

Sai lầm 3: Không kiểm tra chất lượng nước

Nếu không biết nước đang gặp vấn đề gì, rất khó lựa chọn đúng phương pháp xử lý.

Sai lầm 4: Bỏ qua bồn chứa và đường ống

Nguồn nước có thể sạch nhưng bị tái nhiễm hoặc phát sinh mùi trong quá trình lưu trữ.

Sai lầm 5: Trộn nhiều loại hóa chất

Không nên tự ý phối trộn các hóa chất xử lý nước. Một số hóa chất khi tiếp xúc với nhau có thể xảy ra phản ứng không mong muốn.

Kết luận

Cách khử trùng nguồn nước có mùi hôi, nhiều vi khuẩn hiệu quả không chỉ đơn giản là cho hóa chất vào nước. Muốn xử lý bền vững, cần xác định nguyên nhân gây mùi, kiểm soát chất hữu cơ và các thành phần như sắt, mangan hoặc hydrogen sulfide, sau đó mới lựa chọn phương pháp khử trùng phù hợp.

Một quy trình tổng quát có thể áp dụng là:

Kiểm tra nguồn nước → Xử lý nguyên nhân gây mùi → Lắng/lọc → Khử trùng → Kiểm tra lại chất lượng nước.

Đối với khử trùng nước sinh hoạt, việc lựa chọn chất diệt trùng nước sinh hoạt hay chất khử trùng nước sinh hoạt cần dựa trên chất lượng nguồn nước và mục đích sử dụng. Không nên sử dụng hóa chất theo cảm tính hoặc tự ý tăng liều.

=>>> Xem thêm: Chlorine 70% Aquagreen